We verkennen de wortels, het doel en het transformerende potentieel van yoga vanuit het perspectief van Patanjali’s Yoga Sutra. Elke week verdiepen we ons in een les van yogadocente Ann Schreppers, waarbij we ontdekken hoe eeuwenoude wijsheid zich vertaalt naar de moderne beoefening en hoe yoga een levende filosofie kan worden.
In dit eerste deel van onze serie over yogafilosofie verkent Ann Patanjali’s Yoga Sutra 1.2 en de essentie van de Yoga Sutra: hoe het tot rust brengen van de geest leidt tot bewustzijn, compassie en een bewustere manier van leven.
Sutra 1.2 — Yogaś citta-vṛtti-nirodhaḥ
"Yoga is het tot rust brengen van de schommelingen van de geest."
De wortels eren en de traditie beleven
Yoga is de sleutel tot het ontsluiten van eindeloze mogelijkheden in het leven. Het is een innerlijk pad, een pad dat ons in staat stelt ons bewust te worden van ons hart en van welke intenties en waarden er werkelijk toe doen in een wereld vol afleidingen. Het heeft de kracht om ons leven te verrijken met het vermogen om vanuit liefde te leven en leiding te geven.
Wanneer we yoga beoefenen, begin we te begrijpen dat de reis niet draait om meer doen om ons voldaan te voelen, maar om het herontdekken van de rijkdom en diepgang van elke ervaring. De ware essentie van yoga ligt in het realiseren van ons Zelf, het getuigende bewustzijn dat zonder oordeel observeert, de ziel die licht en helderheid uitstraalt. Wanneer we ons opnieuw verbinden met deze innerlijke bron, verandert de manier waarop we het leven ervaren volledig. De geest begint tot rust te komen, de aangeleerde reacties verzachten, en wat overblijft is vrede, pure aanwezigheid.
Voor mij betekent Yogaś citta vṛtti nirodhaḥ dat yoga de schommelingen van de geest tot rust brengt, zodat we helder kunnen zien. Pas dan kunnen we de ware betekenis en richting van ons leven begrijpen. We begin gaan vanuit de essentie, van binnen naar buiten, en ons leven wordt een kans om licht te voelen en te verspreiden. Het begint allemaal met het opmerken van de manieren waarop onze aandacht versnipperd is en hoe conditioneringpatronen ons gevangen houden in dezelfde lussen en cycli, waarin we op dezelfde manier reageren op soortgelijke situaties. Yoga is een krachtige uitnodiging om op een andere manier om te gaan met ons lichaam, onze geest, de sensaties daarvan en onze relatie tot de dagelijkse realiteit.
De traditie eren in de moderne beoefening
De wortels van yoga eren betekent de mat betreden met een duidelijk voornemen om aanwezig te zijn, het lichaam, de ademhaling en de onderlinge verbondenheid van alles wat bestaat te voelen. We staan niet los van elkaar. Elke gedachte, elk woord en elke handeling heeft invloed.
Een krachtige manier om dit bewustwordingsproces te ontwaken en te versterken is, naar mijn mening, door middel van waardering. Het kan namelijk behoorlijk overweldigend zijn om te beginnen en te zien op hoeveel manieren we vanuit angst, oordeel of een gevoel van tekort met het leven omgaan. Waardering voorkomt dat onze sadhana een door het ego gedreven streven wordt; het ontsteekt het hart en voedt acceptatie. Het geeft ons een hulpmiddel om kleine vooruitgang te vieren, in plaats van vast te zitten aan het eindresultaat. Wanneer we op deze manier beoefenen, wordt onze yoga een heilige balans tussen bewuste inspanning en oprechte tevredenheid.
Elke keer dat we bewegen, geven we ons best bij het uitvoeren van de houding, waarbij we ons onderdompelen voorbij voorkeur of afkeer. Een eenvoudige fysieke handeling wordt een spirituele sleutel, een die weerstand omzet in het vermogen om vanuit waarheid en nederigheid te handelen, binnen onze huidige mogelijkheden. We herinneren onszelf voortdurend aan de geschenken van onze adem, ons lichaam en ons leven.
Yoga schenkt ons werkelijk de vrijheid om niet langer alles te geloven wat we denken, maar ons te verankeren in de waarnemer die dit alles ziet, om zo een helder waardensysteem en toewijding te cultiveren aan de visie op de wereld waarin we willen leven. Door middel van kleine stapjes en diepe ademhalingen gaan we vooruit. Niet streven naar perfectie, maar ons onderdompelen in het proces van voortdurende vooruitgang door onszelf de ruimte te geven en duurzame inspanning.
De beoefening maakt onvermijdelijk ons connection bewust van anderen en van de energie die we de wereld in sturen en met de wereld delen. Het is een rimpeleffect van bewustzijn en mededogen dat van binnenuit begint en zich naar buiten uitbreidt.
De overlevering in gedachten houden
De geschiedenis laat ruimte voor interpretatie, dus erkennen we die ruimte nederig op basis van verschillende verhalen. Er wordt gezegd dat de wortels van yoga liggen in de oude Indus-Saraswati-beschaving, als onderdeel van een heilig ritueel ter ere van de natuur en de goddelijke energie die erdoorheen stroomt. In de loop van de tijd verschoof de focus van uiterlijke offers naar innerlijk onderzoek, van het aanbidden van het goddelijke buiten ons naar het realiseren van vrijheid van binnenuit.
Deze evolutie en enkele andere belangrijke gebeurtenissen en ontwikkelingen in het landschap leidden tot de Yoga Sutra van Patanjali, het eerste systematische overzicht van de studie van yoga. Later verdiepte de ontwikkeling van Hatha Yoga de fysieke en energetische dimensie van yoga, en beide stromingen versmolten via hedendaagse leraren zoals T. Krishnamacharya, wiens Vinyāsa krama-methode een meditatieve toestand en vitaliteit opwekt door de vereniging van ademhaling en beweging.
De Yoga Sutra beschouwt yoga als een instrument om onszelf te bevrijden van lijden, het lijden dat voortkomt uit identificatie met de geest en zijn gehechtheden. Het kennen van onze ware aard bevrijdt ons van de behoefte om te controleren, en leidt ons naar een diepe staat van flow en aanwezigheid.
Yoga biedt ons de kans om eerbied te betonen aan ons lichaam, onze ademhaling en het leven dat ons in staat stelt hier te zijn. Het kan een kinderlijke nieuwsgierigheid en creativiteit weer doen opbloeien, een gevoel dat het leven geen probleem is dat moet worden opgelost, maar een verkenning en uitdrukking van vrijheid en liefde.
Yoga beleven voorbij de asana’s
Als we onze asana-beoefening laten uitgroeien tot een ware poort naar aanwezigheid – een poort die vrede uitnodigt door innerlijke authenticiteit in plaats van externe bevestiging – maken we opnieuw verbinding met wat echt is. We stoppen met streven naar het behagen van anderen en gaan in plaats daarvan begin luisteren. We eren de intuïtie die ieder van ons leidt naar onze eigen unieke stappen, zowel op als naast de mat. In die zin doet het er niet zozeer toe hoe het eruitziet … maar draait het allemaal om hoe het voelt.
Velen van ons zijn bang voor het onbekende en vrezen de emoties die kunnen opkomen bij uitdagingen of veranderingen. Maar yoga bouwt het vermogen op – in lichaam, geest en zenuwstelsel – om moeilijkheden te doorstaan zonder in reactief gedrag te vervallen. Dat is voor mij de ultieme vrijheid: geen anderen of omstandigheden nodig hebben om te veranderen om vrede te vinden.
Asana wordt dan een spiegel, die ons laat zien waar we weerstand bieden en waar we kunnen verzachten. Elke houding leert ons hoe we onze kracht kunnen terugwinnen, niet het soort kracht dat controleert of grijpt, maar de kracht om te handelen vanuit geduld en compassie.
Zelfs de wetenschap bevestigt nu wat oude wijsheid al wist: dat dankbaarheid en waardering zowel individuen als gemeenschappen transformeren. Alles is met elkaar verbonden. De verandering die we zoeken begint met aanwezigheid en innerlijke veerkracht.
Ik ben dol op dit gezegde:
„Een slechte dag voor het ego is een goede dag voor de ziel.“
En hetzelfde geldt voor onze beoefening.
De traditie vandaag eren
De traditie van yoga in ere houden betekent dat we de beoefening nooit als vanzelfsprekend beschouwen. Het betekent dat we vóór elke beoefening dank betuigen aan de overleveringslijn en alle leraren. Het betekent bewegen met eerbied voor het lichaam als een heilig instrument van bewustzijn.
Voor mij betekent het ook studeren, Sanskriet leren, de gelaagde betekenissen ervan begrijpen, chanten en nederig blijven tegenover de onmetelijkheid van dit pad. Maar bovenal betekent het de toewijding om te proberen een goed mens te zijn. Om oordelen en weerstand te laten veranderen in nieuwsgierigheid. Om het leven te leiden als een Vinyāsa: ademend, bewegend en stromend met bewustzijn en liefde.
En onthoud altijd dat alles met elkaar verbonden is. We zitten hier samen in. Onthoud dat er geen ‘ik’ bestaat in welzijn. Dat yoga, in zijn ware essentie, de kunst is om in grotere harmonie te leven, met jezelf, met anderen en met het leven zelf.
Oefen met Ann
Luister
Maak contact
Ann Schreppers is al haar hele leven lichaamswerkter en yogadocente, toegewijd aan persoonlijke en collectieve transformatie. Haar reis begon bij het klassieke ballet, waar haar liefde voor beweging en de menselijke ervaring voor het eerst wortel schoot. Al meer dan tien jaar deelt ze de gave van yoga en oprecht leiderschap over de hele wereld, in gemeenschappen in Midden-Amerika en Kenia, waar ze deels woont. Via haar platform, Conscious Corner, ontwikkelt Ann programma’s, retraites en lerarenopleidingen waarin beweging, mindfulness en zingeving met elkaar worden verweven. Met een academische achtergrond in openbaar beleid zet ze zich met hart en ziel in voor het bevorderen van welzijn door middel van structuren voor zelfbewustzijn en bewust leven — waarbij ze anderen inspireert om weer in contact te komen met hun innerlijke waarheid en een verschil te maken voor mensen en de planeet.
Instagram: @ann.schreppers
Website: consciouscorner.be
Aankomende retraites: consciouscorner.be/retreats
Aankomende opleidingen: consciouscorner.be/sacred-sequence-trainings
Lees meer:
→ Deel II: De oorzaken van lijden en energetisch bewustzijn
→ Deel III: Vinyāsa & Asana als hulpmiddelen
→ Deel IV: Beoefenen vanuit het hart
